Polska Macierz Szkolna (PMS) była organizacją oświatową działającą w czasie zaborów, głównie w Królestwie Polskim (pod zaborem rosyjskim).
Powstała w 1905 roku w Warszawie, w okresie rewolucji 1905 roku, kiedy carat chwilowo złagodził swoją politykę wobec Polaków.
Jej głównym celem było:
- Krzewienie polskiej oświaty i kultury wśród społeczeństwa.
- Zakładanie i utrzymywanie szkół z polskim językiem nauczania.
- Organizowanie kursów dla dorosłych, bibliotek, odczytów i wydawanie podręczników.
PMS była odpowiedzią na wieloletnie rusyfikacyjne działania caratu, które zakazywały nauki w języku polskim. W 1907 roku władze carskie zdelegalizowały organizację, ale jej działalność kontynuowano w formie konspiracyjnej.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku PMS działała dalej jako instytucja wspierająca oświatę polską, zwłaszcza na Kresach i w środowiskach polonijnych.
Według stanu z 31 grudnia 1937 roku stowarzyszenie Polska Macierz Szkolna (PMS) prowadziło 9 gimnazjów ogólnokształcących (dla 2018 uczniów), 11 gimnazjów i szkół handlowych (dla 1800 uczniów), 10 męskich szkół rzemieślniczo-przemysłowych (dla 1226 uczniów), 11 żeńskich szkół zawodowych (dla 1001 uczennic) oraz 254 szkoły powszechne (dla 11 716 uczniów), Prowadzono także 9 burs (dla 307 dzieci) oraz 23 przedszkola (dla 869 dzieci). Towarzystwo prowadziło także 2032 bibliotek, posiadających 543 567 książek i 55 856 czytelników.
Wydawała swój własny organ prasowy pod nazwą organizacji, redagowany przez Józefa Stemlera. Wspierano działalność innych stowarzyszeń działających poza ówczesnymi granicami kraju, przede wszystkim Macierz Szkolną na terenie Wolnego Miasta Gdańska i Macierz Szkolną w Czechosłowacji.
Organizacja istniała do 1 sierpnia 1940 r., kiedy to zarządzeniem niemieckich władz okupacyjnych zlikwidowano wszystkie polskie fundacje i stowarzyszenia działające na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Do tradycji i nazwy Polskiej Macierzy Szkolnej nawiązują stowarzyszenia oświatowe działające po II wojnie światowej wśród polskiej emigracji i Polonii.
Dodaj komentarz