Norwegia ma nowego monarchę. Haakon VIII objął tron po śmierci swojego ojca, króla Haralda V. Ma 53 lata, przez ponad trzy dekady przygotowywał się do roli monarchy, a teraz stoi przed jednym z najtrudniejszych zadań w swojej karierze: musi przejąć koronę w czasie, gdy zaufanie do norweskiej rodziny królewskiej wyraźnie osłabło.

Haakon VIII – nowy król Norwegii

Haakon Magnus urodził się 20 lipca 1973 roku w Oslo. Jest jedynym synem króla Haralda V i królowej Sonji. Od 1991 roku, kiedy jego ojciec został królem, Haakon był następcą tronu.

Przez lata stopniowo przejmował część obowiązków ojca. Wielokrotnie zastępował Haralda V podczas jego chorób i oficjalnych podróży. Dzięki temu Norwegowie mieli okazję obserwować przyszłego monarchę jeszcze na długo przed zmianą na tronie.

Do jego wykształcenia należą studia nauk politycznych na University of California, Berkeley oraz studia z zakresu rozwoju na London School of Economics. Służył również w norweskiej marynarce wojennej. Prywatnie znany jest m.in. z zamiłowania do muzyki i surfingu. Reuters przypominał nawet, że gdyby nie urodził się w rodzinie królewskiej, chciałby zostać zawodowym surferem. 

Haakon ma również doświadczenie jako regent. W ostatnich latach, gdy stan zdrowia jego ojca się pogarszał, coraz częściej wykonywał obowiązki głowy państwa.

Od kiedy Haakon jest królem?

To ważne: Haakon VIII został królem 28 sierpnia 2026 roku.

Jego ojciec, Harald V, zmarł tego dnia o godzinie 6:35 rano w szpitalu uniwersyteckim w Oslo. Zgodnie z norweską konstytucją następca tronu automatycznie obejmuje urząd w chwili śmierci monarchy.

Kilka godzin później Haakon wystąpił na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Państwa i oficjalnie poinformował rząd, że przejął obowiązki króla.

Nowy monarcha ogłosił również, że będzie panował jako Haakon VIII i zachowa tradycyjne królewskie motto:

„Alt for Norge” – „Wszystko dla Norwegii”.  

1. września Haakon złoży przysięgę na konstytucję przed norweskim parlamentem, Stortingiem. Nie będzie natomiast klasycznej koronacji. W Norwegii koronacje zostały zniesione ponad sto lat temu. Możliwa jest natomiast późniejsza uroczystość konsekracji w katedrze Nidaros w Trondheim. 

Kim jest żona nowego króla?

Żoną Haakona jest Mette-Marit Tjessem Høiby, która po objęciu przez męża tronu została królową Mette-Marit.

Para poznała się w 1999 roku. Ich związek od początku wzbudzał ogromne zainteresowanie, ponieważ Mette-Marit nie pochodziła z arystokracji i była samotną matką. Miała syna, Mariusa, z wcześniejszego związku.

Haakon i Mette-Marit pobrali się w 2001 roku. Mają dwoje dzieci: córkę Ingrid Alexandrę i syna Sverre Magnusa. 

Mette-Marit jest jednak obecnie jednym z największych problemów wizerunkowych nowego króla. W ostatnich miesiącach media wracały do jej wcześniejszych kontaktów z Jeffreyem Epsteinem. Sama Mette-Marit wyraziła żal z powodu tych kontaktów i przyznała, że powinna była dokładniej sprawdzić, z kim ma do czynienia.

Dodatkowo ogromne zainteresowanie mediów wywołuje sprawa jej syna, Mariusa Borg Høiby’ego, który został skazany w sprawie poważnych przestępstw.

Dla Haakona oznacza to, że obejmuje tron w wyjątkowo trudnym momencie dla całej rodziny.

Co Haakon powiedział jako nowy król?

Pierwsze słowa Haakona po objęciu tronu były bardzo krótkie i jednoznaczne. Podczas posiedzenia rządu powiedział, że zgodnie z konstytucją przejął urząd króla Norwegii oraz że przyjmie imię Haakon VIII.

Najważniejsza była jednak deklaracja dotycząca jego sposobu sprawowania funkcji. Nowy król postanowił zachować motto ojca, dziadka i pradziadka: „Alt for Norge” – „Wszystko dla Norwegii”. 

Jeszcze mocniej wybrzmiało to podczas jego pierwszego przemówienia do narodu 29 sierpnia.

Haakon mówił przede wszystkim o swoim ojcu. Wspominał jego śmiech, sposób traktowania ludzi i poczucie humoru. Nie ukrywał emocji.

Jednocześnie wyjaśnił, co dla niego oznacza królewskie motto „Wszystko dla Norwegii”. Chodzi – jak podkreślił – o walkę o to, aby wszyscy mieszkańcy kraju mogli żyć wolnym życiem oraz o odpowiedzialność Norwegii za świat poza jej granicami. 

W przemówieniu pojawił się również bardzo mocny fragment dotyczący służby państwu. Haakon powiedział, że jako król chce dać Norwegii wszystko, a w ostateczności być gotowym zaryzykować nawet własne życie dla wolności i niepodległości kraju.

A co Haakon napisał w mediach społecznościowych?

Warto tu zachować precyzję. Haakon nie jest monarchą, który prowadzi bardzo aktywne, osobiste konto w mediach społecznościowych. Oficjalna komunikacja odbywa się przede wszystkim za pośrednictwem kanałów norweskiego dworu.

Po śmierci Haralda V oficjalne kanały rodziny królewskiej poinformowały o zmianie na tronie, a przy prezentacji nowego monarchy pojawiło się:

„Hans Majestet Kong Haakon VIII – Alt for Norge”

czyli:

„Jego Królewska Mość Król Haakon VIII – Wszystko dla Norwegii”. 

To krótkie przesłanie dobrze pokazuje, jak nowy monarcha chce zbudować swoją pozycję: nie przez spektakularne zmiany, lecz przez ciągłość.

Co myślą o nim Norwegowie?

Tu sytuacja jest ciekawsza, niż mogłoby się wydawać.

W 2026 roku popularność całej monarchii mocno ucierpiała w związku ze skandalami dotyczącymi rodziny królewskiej. W lutowym badaniu dla Verdens Gang 61 proc. ankietowanych opowiadało się za utrzymaniem monarchii, podczas gdy 27 proc. wolało republikę. Rok wcześniej zwolenników monarchii było 72 proc. 

W innym badaniu, przeprowadzonym dla NRK w lutym, poparcie dla monarchii spadło nawet do 60 proc. Był to wówczas najniższy wynik odnotowany w tego rodzaju badaniach. 

Jednocześnie nie oznacza to, że Norwegowie odrzucają Haakona.

Wręcz przeciwnie. W badaniu cytowanym w marcu niemal 80 proc. respondentów uważało, że Haakon będzie jako monarcha funkcjonował „bardzo dobrze” lub „dość dobrze”. 

To bardzo istotna różnica: problemy dotyczą przede wszystkim wizerunku całej rodziny królewskiej i monarchii, a nie samego Haakona.

Haakon przez lata budował reputację człowieka spokojnego, kompetentnego i mniej kontrowersyjnego niż niektórzy członkowie jego rodziny. Już przed śmiercią Haralda V był przez komentatorów przedstawiany jako naturalny następca, który może zapewnić monarchii ciągłość.

Co pisze o nim norweska i światowa prasa?

Pierwsze reakcje na nowego króla są zaskakująco pozytywne.

Media zwracają uwagę na jego spokojny charakter, wykształcenie, doświadczenie państwowe i fakt, że przez 35 lat przygotowywał się do objęcia tronu.

Reuters określił Haakona jako księcia, który nie zawsze był człowiekiem szczególnie ekspansywnym czy medialnym, ale przez lata zdobywał doświadczenie potrzebne do pełnienia funkcji monarchy. 

Po pierwszym przemówieniu pojawiły się natomiast bardzo mocne oceny. Eksperci od retoryki cytowani przez norweskie media określali je jako wyjątkowo udane. Jeden z nich nazwał wystąpienie wręcz „retorycznym arcydziełem”, podkreślając połączenie emocji, powagi i naturalności. 

To ważny sygnał. Haakon musiał w ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin przejść z roli następcy tronu do roli człowieka, który ma być symbolem całego państwa.

Co powiedział Jonas Gahr Støre?

Premier Norwegii Jonas Gahr Støre nie ukrywał, że śmierć Haralda V oznacza koniec epoki.

W swoim wystąpieniu 28 sierpnia powiedział:

„An era has ended. A new era is beginning. The King is dead. Long live The King!”

czyli:

„Epoka się skończyła. Rozpoczyna się nowa epoka. Król nie żyje. Niech żyje Król!” 

Støre mówił przede wszystkim o dziedzictwie Haralda V, ale jego słowa miały także znaczenie dla nowego monarchy. Premier podkreślał, że Norwegia pozostaje w żałobie, ale państwo musi funkcjonować dalej.

W innym wystąpieniu powiedział, że Harald kochał Norwegię, a Norwegia kochała swojego króla. 

Støre spotkał się również z nowym królem już następnego dnia, podczas oddawania hołdu zmarłemu Haraldowi w pałacu.